Айыыл чок чоруктуң отчеду техниктиг талазы-биле шын болур болгаш удуртукчу команданы чүнү канчаарын билбейн баар. Бадыткал биле шиитпирниң аразында ылгал хөй кезиинде көстүп кээр: бо тывылган чүүл бизнеске чүнү илередип турарыл база ооң ужундан чүү өскерлир ужурлугул?

Чугула ажыл-чорудулгадан эгелеп алыңар

Садыгжыларның дужаалдарын деткиир приложениени бодап көрүңер даан. Ол приложениениң кошкак талазы техниктиг шынарлыг, ынчалза-даа ооң чугулазын бизнес ону чүү дээш ажыглап турарындан, ооң ажыглап турар информациязындан болгаш үзүктел үезинде бар өске аргалардан база хамааржыр.

Ынчангаш ажыл-чорудулгадан ажыктыг чугаа эгелээр. Бо системадан кандыг клиент хүлээлгези, ажыл-чорудулга азы бүзүрелдиг харылзаа хамааржырыл? Бо чүүл техниктиг аарышкылыг чоруктуң үнелелин тайылбырлаар ужурлуг байдалды тургузуп турар.

Тыпкан чүүлдү ооң түңнелинден аңгылап алыңар

Тыпкан чүүл хайгаарап турар байдалды тайылбырлап турар. Түңнел дээрге ол байдалдың тускай байдалдарда чүнү чөпшээреп болурун тайылбырлап турар. Эки чүүлдерни чажырар болза, отчетту шенеп көөрү берге, а шиитпирни хүлээп алыры берге апаар.

Угаан-медерелдиң илчирбезин айтырып көрүңер. Удурланыкчыга кандыг киржилге херек? Кандыг немелде бодалдар херек? Кандыг бадыткал чыып алганыл база сценарийниң кайы кезээ хынаттынмааныл? Күштүг үнелел ол кызыгаарны көскү кылып турар.

Дараазында шиитпирни тодаргай кылдыр хүлээп алыңар

Удуртукчулар дугайында чугаа материалдыг айтырыг бүрүзүн шиитпирге кожуп каарга, үре-түңнелдиг болур. Ол шиитпир өскертилге акшаландырыышкыны, ажыл-чорудулганы өскертири, кызыгаарлаттынган ажыдыышкынны хүлээп алыры азы чугула билдинмес чүүлдү шинчилээри бооп болур.

Сүмеде хамаарылгалар болгаш ээзи кирер ужурлуг. Техниктиг команда өскертилгезин боттандырар, а бизнес ээзи үзүктелди хүлээп алыр бе деп шиитпирлээр. Эки харыысалгалар көскү болур ужурлуг.

Экижидилге кандыг болурун тодарадынар

Трекерде ажыл-чорудулганы хаап каары дээрге административтиг болуушкун-дур. Бүзүрелге хамаарышкан ажыдыышкын өскерилген деп бадыткал херек. Айтырыгдан хамааржыр, ол дээрге катап хыналда, чөпшээрелдерниң хыналдазы, катап тургузарының базымнары азы дыңнадыгны канчаар ажыглап турарынга хайгаарап турар өскерлиишкин болур.

Ажыл эгелээриниң мурнунда чүнү хынаарын шиитпирлээр. Чок болза организация улуг күжениишкинни үндүрүп, ынчалза-даа бодунуң туружунуң канчаар экижээнин тайылбырлап шыдавас.

Дараазында хыналданың практиктиг хүн чуруму

Баштайгы айтырыг бүрүзүнге беш айтырыгны салыр: кандыг ажыл-чорудулга айыыл-халапка таваржып турарыл; кандыг барымдаалар сагыш човаашкынны деткип турарыл; кандыг шиитпир херек; ажыл-чорудулганың ээзи кым; база чүү экижиишкинни көргүзерил.

Бо дээрге Чазактың айыыл-халап үнелели биле стратегтиг сүмелерниң аразында харылзаазын тургузарын сорулгазы-дыр. Техниктиг тереңи чугула болуп артпышаан. Бизнес дээш харыысалгалыг кижилер ону ажыглап шыдаар болза, ооң үнези көвүдээр.

Ажыктыг отчет удуртукчулар чөвүлелинге ээ болур шиитпирни болгаш техниктиг командага бадыткаар ажыл-чорудулганы бээр.

Улаштыр номчуур

NIST Cybersecurity Framework

Чазактың көрүжү
The Cybersecurity Cabinet