Umbiko wezokuphepha ungaba onembileko begodu utjhiye isiqhema soburholi singaqiniseki bona senzeni. Isikhala sivame ukuvela hlangana nobufakazi nesiqunto: kutjho ukuthini lokhu okutholweko ebhizinisini, begodu khuyini okufanele itjhuguluke ngebanga lalokho?
Thoma ngomsebenzi oqakathekileko
Cabanga ngesicelo esisekela ama-oda wamakhasimende. Ubuthakathaka behlelo lelo bunobujamo bezobuchwepheshe, kodwana ukuqakatheka kwalo kuyame ekutheni ibhizinisi lisisebenzisela ini, ilwazi eliliphathako kanye nezinye iindlela ezitholakalako ngesikhathi sokuphazamiseka.
Ngalokho-ke ingcoco ewusizo ithoma ngomsebenzi. Ngikuphi ukuzibophelela kwamakhasimende, ikambiso yokusebenza nofana ubudlelwano obuthembekileko obuthembele kiloluhlelo? Lokhu kusungula ubujamo lapho isilinganiso sobunzima bezobuchwepheshe kufanele sihunyushwe khona.
Hlukanisa okutholweko emphumeleni wayo
Okutholweko kuchaza ubujamo obubonwako. Umphumela uchaza lokho ubujamo obungakuvumela ngaphasi kobujamo obuthileko. Ukudida lokhu kokubili kwenza umbiko ube budisi ukuwuphikisa begodu kube budisi ukuba nesiqunto.
Buza iketanga lokucabanga. Ngikuphi ukufikelela isitha esizokutlhoga? Ngimiphi eminye imicabango etlhogekako? Ngibuphi ubufakazi obubuthelelweko, begodu ngiyiphi ingcenye yesimo engakahlolwa? Ukuhlola okuqinileko kwenza bona umkhawulo loyo ubonakale.
Yenza isiqunto esilandelako sibe sobala
Ikulumiswano yoburholi iba mkhiqizo khulu lokha indaba ngayinye ephathekako inamathele esiquntwini. Isinqumo leso kungaba kubhadela ukulungiswa, ukutjhugulula ikambiso, ukwamukela ukuvezwa okulinganiselweko nofana ukuphenya ukungaqiniseki okuqakathekileko.
Isincomo kufanele sifake hlangana ukuthembela nomnikazi. Isiqhema sezobuchwepheshe singasebenzisa ukulungiswa ngesikhathi umnikazi webhizinisi aqunta bona ukuphazamiseka kwamukeleka na. Imisebenzi yomibili kufuze ibonakale.
Hlathulula bona ukuthuthukiswa kuzokuba njani
Ukuvala isenzo ku-tracker mcimbi wokuphatha. Ukuqinisekiswa kutlhoga ubufakazi bokuthi ukuvezwa okufaneleko kutjhugulukile. Ngokuya ngodaba, lokho kungatjho ukuhlolwa kabutjha, isethi yemvumo ebuyekeziweko, igadango lokubuyisela elisetjenzisiweko nofana ukutjhuguluka okubonwako endleleni isiyeleliso esiphathwa ngayo.
Nquma bona khuyini ezakuhlolwa ngaphambi kobana umsebenzi uthome. Ngaphandle kwalokho ihlangano ingafaka umzamo omkhulu begodu ingakghoni ukuhlathulula bona ubujamo bayo buthuthuke njani.
I-ajenda esebenzako yokubuyekeza okulandelako
Ngendaba ngayinye eqakathekileko, beka imibuzo emihlanu etafuleni: ngimuphi umsebenzi osengozini; ngibuphi ubufakazi obusekela ukutshwenyeka; ngisiphi isiqunto esitlhogekako; ngubani umnikazi wesenzo; begodu khuyini ezokutjengisa ukuthuthuka.
Lokhu kuhlobana iKhabinethi ehlose ukuyisungula hlangana nokuhlola okukhubekisako kanye neseluleko samaqhinga. Ukujula kwezobuchwepheshe kuhlala kuqakathekile. Inani layo likhuphuka lokha abantu abaziphendulela ngebhizinisi nabakwazi ukulisebenzisa.
Umbiko owusizo unikela ibhodo isiqunto sokuba ngumnikazi begodu isiqhema sezobuchwepheshe isenzo sokuqinisekisa.
Ukufunda okuragela phambili
NIST Cybersecurity FrameworkUmbono ovela kuKhabinethi
The Cybersecurity Cabinet

