Ishishini linokuba nemigaqo-nkqubo yokhuseleko, uphicotho lwamva nje kunye nemephu yendlela yamabhongo. Ezo ziindawo zokuqalisa eziluncedo. Umtyali-mali usadinga ukuqonda ukuba ubungqina bumisela ntoni na, yeyiphi imingcipheko eseleyo kunye nokuba umnini olandelayo unokufuna ukwenza ntoni.
Chaza isigqibo phambi kokuba ucele ubungqina
Umthambo ngenkuthalo unesicwangciso sexesha kunye nenjongo. Ngaba ngumbuzo wokuba kuqhutyekwe, kuphandwe ngantoni na okanye kubekwe ntoni na emva kokugqitywa? Impendulo imisela ukuba yeyiphi ingcaciso eyimathiriyeli.
Qala ngemisebenzi yeshishini kunye nokuxhomekeka okuxhasa utyalo-mali. Uphononongo olucekethekileyo kufuneka luchaze into enokuluseka ngexesha elifumanekayo kunye nokuba yintoni eseleyo ngaphandle kokufikelela kwalo.
Jonga umda wengqinisekiso ekhoyo
Ubukho bengxelo abuchazi ukhuseleko lwayo. Zeziphi iinkqubo ezavavanywayo? Zeziphi iinguqulelo kunye nokusingqongileyo? Ngaba umsebenzi ibiluphononongo lwamaxwebhu okanye uvavanyo olusebenzayo? Ngaba iziphumo ezibalulekileyo ziye zaqinisekiswa njengezilungisiwe?
Le mibuzo inceda ekuqinisekiseni ukuba ingakanani na intembeko enokwenziwa ngumenzi wesigqibo kubungqina. Zikwathintela uvavanyo olunye olubotshwe ngononophelo ekubeni lutolikwe njengesiqinisekiso malunga nombutho uphela.
Jonga ubunini obusebenzayo
Umsebenzi wokhuseleko uxhomekeke ebantwini, iimvume kunye neenkqubo. Buza ukuba ngubani ophethe iinkqubo ezibalulekileyo, ngubani onokugunyazisa utshintsho kwaye kwenzekani xa umntu oyintloko okanye umthengisi engafumaneki.
Umba usenokuchaneka ngokobuchule ukuwulungisa kodwa ube nzima ngenxa yokuba ufikelelo, ulwazi okanye igunya ligxininisekile. Oko kuchaphazela ukusebenza kunye nolandelelwano lokulungisa emva kwentengiselwano.
Yenza ukungaqiniseki kubonakale
Ukufikelela ngexesha lokukhuthala kudla ngokulinganiselwe. Eminye imibuzo iya kuhlala ingaphendulwanga, kwaye ezinye iingqikelelo ziya kuxhomekeka kulwazi olunikezelwe yithagethi. Ezo zithintelo zikwimathiriyeli yesigqibo.
Uvavanyo olucacileyo lwahlula imigqaliselo eqinisekisiweyo, ukumelwa kwabaphathi kunye nemibuzo evulekileyo. Uvavanyo olongezelelweyo okanye uphononongo lweengcali lunokuthi ke lujolise apho kunokwenzeka ukuba sitshintshe isigqibo.
Qhuba iziphumo uzidibanise
Inkuthalo iluncedo kakhulu xa iziphumo zayo zisinda kwintengiselwano. Ukuvezwa kwezinto eziphathekayo kufuneka kuguqulelwe kwizenzo ezichaziweyo, ukuxhomekeka kunye nolandelelwano oluyinyani lwexesha lokudibanisa.
Iziphumo ze-Cyber zazisa inkqubo yentengiselwano ebanzi. Izigwebo ezisemthethweni, ezemali nezekhontrakthi zihlala kubacebisi abafanelekileyo. Indima yeKhabhinethi kukubonelela ngombono ocacileyo wokhuseleko onokuthi abo bathatha izigqibo basebenzise.
Injongo sisigqibo sotyalo-mali esicacileyo kunye nesicwangciso esinolwazi malunga nokulandelayo.
Imbono yeKhabhinethi
The Cybersecurity Cabinet

