Takebbanit tezmer ad tesɛu tisertit n teɣellist, asefqed ay d-yellan seg melmi kan d tkarḍa n ubrid ay d-yellan s tɣawla. Widak d tignatin n usbadu yesɛan nnfeɛ. Mazal yessefk ad yefhem umsefti d acu ay d-sbedden ttbut-nni s tidet, d acu n yixeṣṣaren ay d-yeqqimen d wayen ay izemren ad t-yexdem bab ay d-iteddun.
Ssefhem-d agzam send ad tessutreḍ ttbut
Aselmed n lqedd yesɛa ahil d yiswi. Asteqsi ma yella ad tkemmel, d acu ara tessefqed ugar neɣ d acu ara tesbeddeḍ d tazwara deffir ma tkemmel ? Tiririt tettbeggin-d anwa isalan i d-yettawin.
Bdu s leqdicat n tdamsa d tmeẓla (dependances) i d-yesbedden asefti. Asenqed s tɣawla yessefk ad d-yini d acu ay izemren ad t-yesbedd deg wakud ay yellan d wayen ay d-yeqqimen berra i tzemmar-nnes.
Segzi-d taɣult n uḍman yellan
Tilin n ulɣu ur d-tessefham ara aḍris-is. Anwi inagrawen i yettwasqedcen? Anwi iferdisen d twennaḍin? Ma yella leqdic-nni d asefqed n yiḍrisen neɣ d asefqed n tɣawsiwin s tɣawla? Ma yella ttwaseknen-d sdeffir-s yifukal yesɛan azal am wakken ttwassnen?
Isestanen-a ttɛawanen ad d-sbedden acḥal n laman i yezmer ad yesɛu win ara d-yefken lqanun deg ttbut. Ttḥettimen daɣen yiwen n uskazal yettwaḥettmen s lḥir ad yettwafhem d akken d aḍman ɣef tuddsa-nni akk.
Wali ɣer tbaḍnit n uxeddim
Leqdic n teɣellist yeqqen ɣer yimdanen, izerfan d tikliwin. Steqsi anwa i yesɛan inagrawen igejdanen, anwa i izemren ad yefk ttesriḥ i ubeddel d wayen ara d-yeḍrun mi ara yili umdan neɣ amsefrak agejdan ur yelli ara.
Tamsalt tezmer ad tili srid s tmussni akken ad tt-tesselhu maca d tin iweɛren s uxeddim acku asekcem, tamusni neɣ adabu ttwaḥerzen. D ayen iḥuzan lxedma d usseḍru n usnefli deffir n tmuɣli.
Sker ur telliḍ ara d ibanen.
Access deg tallit n tmeɣra s waṭas yettwaḥbes. Kra n yisestanen ad qqimen war tiririt, yerna kra n tmuɣliwin ad ttkelfent ɣef yisalan ay d-yettakf yiswi. Tilisa-nni llant deg tɣawsa n tegnit.
Aqeddic ibanen yebḍa gar tmuɣliwin yettwasqedcen, tigensasin n tedbelt d yisestanen yeldin. Syin, yezmer ad d-yili ugar n yikayaden neɣ aɛiwed n tmuɣli n yimazzayen anda ay yezmer ad ibeddel lqanun.
Awi-d tifratin ɣer usdukkel
Diligence tesɛa azal ugar mi ara qqimen yifukal-is ddren deg tmuɣli. Ilaq ad ttwasuqqlen yiferdisen n tɣawsiwin s tigawin s yisem, s tɣawsiwin n tɣellist d yiwen n uḍris n tidet i tallit n usdukkel.
Ifuyla n tciber ssefhamen-d abrid n tmuɣli s umata. Iḥezziben n lqanun, n tedrimt d leɛqed qqimen ɣer yimesnallunen ay terza temsalt. Ddurt n Useqqamu n Yineɣlafen d ayen ara d-yefken tamuɣli ibanen n tɣellist ay zemren ad tt-sqedcen wid ay d-yettawin leqrar.
Iswi d agzam n usefti ibanen ugar d wahil n tmussni ugar i wayen ara d-yasen sdat-s.
Tamuɣli seg Usqamu n Unabaḍ
The Cybersecurity Cabinet

