Jagokɛyɔrɔ dɔ be se ka kɛ ni lakanali sariyaw ye, sɛgɛsɛgɛri min kɛra kɔsa la ani siratagama min be mɔgɔ lasun ka baara kɛ. O ye daminɛyɔrɔ nafamanw ye. Nafolotigi bele ka ɲi k’a faamu dalilu minw b’a yira tiɲɛn na, farati minw be yen ani n’a sɔrɔ a tigi nata ka ɲi ka min kɛ.
Desizɔn min ta, o ɲɛfɔ sanni i ka dalilu ɲini .
Jijali baara be ni wagati latigɛnin ye ani kuun b’a la. Yala ɲiningali ye ka taga ɲɛ, ka mun lo sɛgɛsɛgɛ tugun wala ka mun lo bila a ɲɛnako fɔlɔ ye baara bannin kɔ wa? O jaabili b’a yira kunnafoni jumanw lo ye fɛɛn nafamanw ye.
A daminɛ ni jagokow ani dependanciw ye minw be wari bilali sinsin. Sɛgɛsɛgɛri min be kɛ ni yɔrɔ dɔgɔmannin ye, o ka ɲi k’a fɔ a be se ka min sigi wagati min be yen ani min tora a ka setigiya kɔ.
Lanaya min be yen, o bonya sɛgɛsɛgɛ .
Rapɔɔri dɔ be yen minkɛ, o t’a ɲɛfɔ a be min fɔra. O ye sisitɛmu jumanw lo sɛgɛsɛgɛ? Versiyɔn jumanw lo ani lamini jumanw lo? Yala o baara tun ye sɛbɛw lajɛri ye wala sɛgɛsɛgɛri barikaman lo wa? Yala o kɔ, sɛgɛsɛgɛri nafaman minw sɔrɔla, u y’u latilen wa?
O ɲiningaliw b’a to an b’a lɔn mɔgɔ min be desizɔn ta, ale be se ka la dalilu minw na. U b’a to fana sɛgɛsɛgɛri kelen min dantigɛra koɲuman, o tɛ se ka kɔrɔ fɔ i n’a fɔ dannaya min be jɛnkulu kuru bɛɛ koo la.
Aw ye baarakɛyɔrɔ tigiw lajɛ .
Lakanali baara be bɔ mɔgɔw, yamaruyaw ani baarakɛcogow lo la. A ɲininga jɔn lo be ni sisitɛmu kɔrɔtaninw ye, jɔn lo be se ka yɛlɛmaniw daga ani min be kɛ ni mɔgɔ jɔnjɔn wala feerekɛla tɛ yen.
Ko dɔ be se ka kɛ fɛɛrɛko la min ka nɔgɔ ka latilen nka baarakɛcogo la a ka gwɛlɛ sabu sɔrɔli, lɔnniya wala fanga be yɔrɔ kelen na. O be nɔɔ to furakɛcogo kɛcogo n’a tugutugucogo kan jago dɔ kɔ.
A to sigasigali be ye .
Tuma caaman na, mɔgɔw be se ka sɔrɔ jijali wagati la. Ɲiningali dɔw tɛna jaabi ani kuma dɔw bena basigi kunnafoni minw kan, mɔgɔ min laɲinina, ale y’u di. O danyɔrɔw be sɔrɔ latigɛli sɛbɛw kɔnɔ.
Sɛgɛsɛgɛli gwɛnin be kɔrɔsili sɛgɛsɛgɛninw, ɲɛmɔgɔya yiracogow ani ɲiningali dayɛlɛninw danfara. O kɔ, kɔrɔbɔli wɛrɛw wala dɔgɔtɔrɔw ka sɛgɛsɛgɛri be se ka kɛ yɔrɔ minw na a be se ka desizɔn yɛlɛma.
Aw ye sɛgɛsɛgɛliw ta ka don ɲɔgɔn na .
Jijali nafa ka bon kosɔbɛ n’a ka sɛgɛsɛgɛri be to jagokɛyɔrɔ la. Minɛnw yiracogo ka kan ka yɛlɛma ka kɛ kɛwale tɔgɔlaw ye, dependanciw ani tuguɲɔgɔnna tiɲɛman dɔ ye ɲɔgɔndan wagati la.
Ɛntɛrinɛti ka sɛgɛsɛgɛri be jagokɛcogo caman lɔn. Sariyako, wariko ani bɛnkanko kititigɛlaw be to ladilikɛlaw bolo minw ɲɛsinna o koo ma. Minisiriso ka baara ye ka lakanali miiriya gwɛnin di, o latigɛbagaw be se ka baara kɛ n’o ye.
Laɲinita ye ka wariko latigɛ ka gwɛ ani ka labɛn kɛ ni lɔnniya ye min bena kɛ o kɔ.
Minisiriso ka miiriya dɔ
The Cybersecurity Cabinet